12 ਫਰਵਰੀ-ਡਾਰਵਿਨ ਦਿਵਸ-ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਧਰਮ ਉੱਤੇ ਜਿੱਤ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਦਿਨ •ਡਾ. ਅੰਮ੍ਰਿਤ

1

ਡਾਰਵਿਨ ਨੇ ਦਿਖਾਇਆ ਕਿ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਜੀਵਨ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਸਰਲ ਤੋਂ ਗੁੰਝਲ਼ਦਾਰ ਜੀਵਨ-ਰੂਪਾਂ ਵੱਲ ਹੁੰਦਾ ਗਿਆ, ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਏਪਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਤੋਂ ਹੋਇਆ ਜਿਹਨਾਂ ਦੇ ਪੂਰਵਜ ਅੱਗੇ ਬਾਂਦਰ ਸਨ ਤੇ ਇਹ ਜੀਵ ਅੱਗੋਂ ਆਪਣੇ ਤੋਂ ਹੇਠਲੇ ਜੀਵਾਂ ਤੋਂ ਵਿਕਸਤ ਹੋਏ। ਇਹ ਵਿਕਾਸ “ਕੁਦਰਤੀ ਚੋਣ” ਦੁਆਰਾ ਹੋਇਆ। 1859 ਵਿੱਚ ਡਾਰਵਿਨ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ‘ਜੀਵ-ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਦੀ ਉਤਪਤੀ’ ਛਪੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨੇ “ਕੁਦਰਤੀ ਚੋਣ” ਦੇ ਆਪਣੇ ਸਿਧਾਂਤ ਦੇ ਅਧਾਰ ਉੱਤੇ ਜੀਵ-ਵਿਕਾਸ ਦੀ ਵਿਸਥਾਰਪੂਰਵਕ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ। ਡਾਰਵਿਨ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਨੇ ਈਸਾਈ ਧਰਮ ਦੀਆਂ ਇਹ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਕਿ ਧਰਤੀ ਦੀ ਉਮਰ 6000 ਸਾਲ ਹੈ, ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਰਚਨਾ “ਰੱਬ” ਨੇ ਛੇ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਤੇ ਸਦਾ ਸਦਾ ਲਈ ਕੀਤੀ ਸੀ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮੌਜੂਦਾ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੀ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਦੇ ਪਰਖਚੇ ਉਡਾ ਦਿੱਤੇ।…

(ਪੂਰਾ ਪਡ਼ਨ ਲਈ ਕਲਿਕ ਕਰੋ)

“ਲਲਕਾਰ – ਤਬਦੀਲੀ ਪਸੰਦ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਮੈਗਜ਼ੀਨ”, ਅੰਕ 36, ਫਰਵਰੀ 2015 ਵਿਚ ਪਰ੍ਕਾਸ਼ਤ

ਰੀਐਲਟੀ ਟੀਵੀ – ਖੂਹ ਦੇ ਡੱਡੂਆਂ ਲਈ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਸੜਾਂਦ ਦਾ “ਫੈਕਟਰੀ ਆਊਟਲੈੱਟ” •ਨਵਗੀਤ

2

ਰੀਐਲਟੀ ਟੀਵੀ ਅਸਲ ਵਿੱਚ “ਰੀਐਲਟੀ” ਨਹੀਂ ਦਿਖਾਉਂਦੇ, ਸਗੋਂ ਯਥਾਰਥ ਤੋਂ ਤੋੜਨ ਅਤੇ ਯਥਾਰਥ ਪ੍ਰਤੀ ਸੰਵੇਦਨਹੀਣਤਾ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਅਸਰਦਾਰ ਤਰੀਕਿਆਂ ‘ਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਬਿੱਗ ਬੌਸ ਦੇ ਸਾਜਿਸ਼ੀ ਤੇ ਕੋਝੇ ਪਾਤਰ ਖੂਹ ਦੇ ਡੱਡੂ ਨੂੰ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸਮੂਹ ਸਿਰਫ਼ ਸਾਜਿਸ਼ਾਂ, ਲੜਾਈਆਂ ਅਤੇ ਹਿਤਾਂ ਦੇ ਟਕਰਾਅ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਦਾ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣਾ ਸੰਭਵ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਸ ਜੱਗ ਉੱਤੇ ਕੋਈ ਚੰਗਾ ਨਹੀਂ, ਕੋਈ ਵੀ ਥੋਡਾ ਨਹੀਂ, ਹਰ ਕੋਈ ਦੂਸਰੇ ਸਭਨਾਂ ਦੇ ਖਿਲਾਫ਼ ਹੈ ਅਤੇ ਸਭ ਇੱਕ ਦੇ ਖਿਲਾਫ਼ ਹਨ, ਭਾਵ ਸਭ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਖਿਲਾਫ਼ “ਗੇਮ” ਚਲਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਸ ਆਪਾ-ਧਾਪੀ ਵਿੱਚ ਜੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੇ ਬਚਣਾ ਹੈ ਤਾਂ ਥੋੜਾ ਕਮੀਨਾ, ਨੀਚ, ਡਰਾਮੇਬਾਜ਼ ਬਣਨਾ ਹੀ ਪੈਣਾ ਹੈ। ਸਰਮਾਏਦਾਰਾ ਢਾਂਚੇ ਦੀ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ ਬੇਗਾਨਗੀ, ਨਿੱਜੀ ਜਾਇਦਾਦ ਦੇ ਖੜੇ ਕੀਤੇ ਵਿਅਕਤੀ ਅਤੇ ਸਮੂਹ ਦੇ ਟਕਰਾਅ ਨੂੰ ਅਜਿਹੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਇੱਕੋ-ਇੱਕ ਸੰਭਵ ਸਮਾਜਕ ਹਾਲਤ ਬਣਾ ਕੇ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਦਰਸ਼ਕ ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਸਕ੍ਰਿਪਟ ਅਧਾਰਤ ਸੀਰੀਅਲ ਵਿੱਚ ਦੇਖ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਹ ਹੁਣ ਉਸੇ ਪਤਨਸ਼ੀਲਤਾ ਨੂੰ “ਅਸਲੀ” ਸਮਝ ਕੇ ਦੇਖਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਖੁਦ ਦੀ ਇਹੋ-ਜਿਹੀ ਹੀ ਸਮਾਜਕ ਹੋਂਦ ਨੂੰ ਤਾਰਕਿਕ ਅਧਾਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਸਾਹਮਣੇ ਸਿੱਧ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਸਭ ਲੋਕ ਹੀ ਅਜਿਹੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।…

(ਪੂਰਾ ਪਡ਼ਨ ਲਈ ਕਲਿਕ ਕਰੋ)

“ਲਲਕਾਰ – ਤਬਦੀਲੀ ਪਸੰਦ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਮੈਗਜ਼ੀਨ”, ਅੰਕ 36, ਫਰਵਰੀ 2015 ਵਿਚ ਪਰ੍ਕਾਸ਼ਤ

ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ •ਏਡੁਆਰਦੋ ਗਾਲਿਆਨ

images (1)

ਇਹ ਗੱਲ ਮੈਨੂੰ ਸਪੇਨ ਦੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਹਰਮਨਪਿਆਰੀ ਅਦਾਕਾਰਾ, ਰੋਜ਼ਾ ਮਾਰੀਆ ਮਤੇਓ ਨੇ ਦੱਸੀ। ਕਿਸੇ ਦੂਰ-ਦਰਾਜ ਦੇ ਪਿੰਡ ਦੀ ਇੱਕ ਔਰਤ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਸੱਚ-ਸੱਚ ਦੱਸਣ ਲਈ ਇਹ ਚਿੱਠੀ ਲਿਖੀ: “ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਵੱਲ ਦੇਖਦੀ ਹਾਂ, ਕੀ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਵੱਲ ਦੇਖਦੀ ਏਂ?” ਰੋਜ਼ਾ ਮਾਰੀਆ ਮਤੇਓ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਦੱਸਿਆ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੀ ਕਿ ਉਹ ਇਸਦਾ ਕੀ ਜਵਾਬ ਦੇਵੇ।…

(ਪੂਰਾ ਪਡ਼ਨ ਲਈ ਕਲਿਕ ਕਰੋ)

“ਲਲਕਾਰ – ਤਬਦੀਲੀ ਪਸੰਦ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਮੈਗਜ਼ੀਨ”, ਅੰਕ 36, ਫਰਵਰੀ 2015 ਵਿਚ ਪਰ੍ਕਾਸ਼ਤ

ਹੁਣ ਸੈਂਸਰ ਬੋਰਡ ‘ਤੇ ਵੀ ਕਾਬਜ਼ ਹੋਇਆ ਸੰਘੀ ਲਾਣਾ •ਗਗਨ

censor-board

ਸੈਂਸਰ ਬੋਰਡ ਮੌਜੂਦਾ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਉਸੇ ਪ੍ਰਬੰਧ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਕੰਮ ਲੋਕ-ਪੱਖੀ, ਸਰਮਾਏਦਾਰਾ ਢਾਂਚੇ ਵਿਰੋਧੀ ਫਿਲਮ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਬਹਾਨੇ ਪਬੰਦੀ ਲਾਉਣ, ਉਹਦੀ ਕਾਂਟ-ਛਾਂਟ ਕਰਨ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਉਲ਼ਟ ਫਿਰਕਾਪ੍ਰਸਤੀ, ਧਾਰਮਿਕ ਜ਼ਹਿਰ, ਕੌਮਵਾਦ, ਵਿਅਕਤੀਵਾਦ ਆਦਿ ਨੂੰ ਉਭਾਰਦੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਨੂੰ ਲੋਕਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਪੇਸ਼ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਭਾਰਤੀ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਪਿਛਾਖੜੀ ਵਿਚਾਰਾਂ, ਕਦਰਾਂ-ਕੀਮਤਾਂ ਤੇ ਹਿੰਦੂਤਵ ਦੇ ਪੈਂਤੜੇ ਤੋਂ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਤਾਂ ਕਾਫੀ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਚਲਦੀ ਆ ਰਹੀ ਹੈ, ਸੰਨੀ ਦਿਉਲ ਮਾਰਕਾ ਅੱਤਵਾਦ ਨਾਲ਼ ਜੁੜੀਆਂ ਲਗਭਗ ਸਾਰੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਹੋ ਸਿਖਾਉਂਦੀਆਂ ਆ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਅੱਤਵਾਦੀ, ਮੁਸਮਾਨ ਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਇੱਕੋ ਚੀਜ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਅੰਨ੍ਹੇ ਕੌਮਵਾਦ ਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਵੈਰ-ਭਾਵ ਦਾ ਜ਼ਹਿਰ ਭਰਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਸੈਂਸਰ ਬੋਰਡ ‘ਤੇ ਇਹਨਾਂ ਸੰਘੀ ਤੇ ਭਾਜਪਾਈਆਂ ਦੀ ਜੁੰਡਲ਼ੀ ਦੇ ਕਾਬਜ਼ ਹੋਣ ਮਗਰੋਂ ਫਿਲਮਾਂ ਰਾਹੀਂ ਹੋਰ ਵੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਫਿਰਕੂ ਜ਼ਹਿਰ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਨਾਂ ਵਿੱਚ ਘੋਲ਼ਿਆ ਜਾਵੇਗਾ।…

(ਪੂਰਾ ਪਡ਼ਨ ਲਈ ਕਲਿਕ ਕਰੋ)

“ਲਲਕਾਰ – ਤਬਦੀਲੀ ਪਸੰਦ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਮੈਗਜ਼ੀਨ”, ਅੰਕ 36, ਫਰਵਰੀ 2015 ਵਿਚ ਪਰ੍ਕਾਸ਼ਤ

ਇੱਕ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਦਾ ਜਨਮ

ik-pratibha-da-janam

ਜੰਗਲ਼ ਵਿੱਚ ਭਟਕਦੇ ਰਾਹੀ ਨੂੰ ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਪਗਡੰਡੀ ਜਾਂ ਨਦੀ ਲੱਭ ਪੈਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਇਹ ਉਸਦੀ ਭਟਕਣ ਦਾ ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਮੋੜ ਨੁਕਤਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਉਸਦੇ ਬਾਹਰ ਨਿੱਕਲ਼ਣ ਦੀ ਆਸ ਬੱਝ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਿਸ ਪਲ ਕਿਸੇ ਖੋਜ ਕਾਰਜ ਵਿੱਚ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖੌਝਲ਼ ਰਹੇ ਵਿਗਿਆਨੀ ਦੇ ਹੱਥ ਉਸਦੀ ਅੜਾਉਣੀ ਦੀ ਕੁੰਜੀ ਦਾ ਸਿਰਾ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਲ ਉਸ ਲਈ ਅਹਿਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਮਨੁੱਖੀ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇੰਝ ਹੀ ਵਾਪਰਦਾ ਹੈ। ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਸਮਾਜਿਕ ਲੁੱਟ ਅਤੇ ਬੇਇਨਸਾਫੀ ਖਿਲਾਫ ਜੂਝ ਰਹੀ ਮਨੁੱਖਤਾ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਕਾਰਲ ਮਾਰਕਸ ਉਹ ਪਗਡੰਡੀ ਸਾਬਤ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜਿਸਨੇ ਬਿਹਤਰ ਸਮਾਜ ਸਿਰਜਣ ਦੀ ਭਟਕਣ ਨੂੰ ਵਿਗਿਆਨਕ ਲੀਹ ‘ਤੇ ਪਾਇਆ। ਉਸਨੇ ਸਮਾਜ ਦੀ ਬਣਤਰ ਤੇ ਇਸਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਨੇਮਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਿਆ, ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ ਤੇ ਇਸਦੇ ਅਧਾਰ ‘ਤੇ ਲੁੱਟ ਅਤੇ ਬੇਇਨਸਾਫੀ ਰਹਿਤ ਸਮਾਜ ਸਿਰਜਣ ਦੀ ਵਿਗਿਆਨਕ ਸੂਝ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤੀ। ਜੇ ਸਿਰਫ਼ ਕਾਰਲ ਮਾਰਕਸ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀ ਹੀ ਗੱਲ ਕਰੀਏ ਤਾਂ 1835 ਤੋਂ 1844 ਤੱਕ ਦੇ 8-9 ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਨੂੰ, ਭਾਵ ਉਸਦੇ ਸਕੂਲੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਮੁਕਾਉਣ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਪ੍ਰਪੱਕਤਾ ਵਾਲ਼ੀਆਂ ਪਹਿਲੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਲਿਖੇ ਜਾਣ ਤੱਕ ਦੇ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਵੀ ਅਜਿਹੀ ਹੀ ਪਗਡੰਡੀ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।…

(ਪੂਰਾ ਪਡ਼ਨ ਲਈ ਕਲਿਕ ਕਰੋ)

“ਲਲਕਾਰ – ਤਬਦੀਲੀ ਪਸੰਦ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਮੈਗਜ਼ੀਨ”, ਅੰਕ 36, ਫਰਵਰੀ 2015 ਵਿਚ ਪਰ੍ਕਾਸ਼ਤ

ਸ਼ਾਰਕ ਅਤੇ ਛੋਟੀਆਂ ਮੱਛੀਆਂ •ਬ੍ਰਤੋਲਤ ਬ੍ਰੈਖ਼ਤ

1

”ਜੇਕਰ ਸ਼ਾਰਕਾਂ ਮਨੁੱਖ ਬਣ ਜਾਣ ਤਾਂ ਉਹ ਛੋਟੀਆਂ ਮੱਛੀਆਂ ਲਈ ਮਜ਼ਬੂਤ ਡੱਬੇ ਬਣਵਾ ਦੇਣਗੀਆਂ। ਉਹਨਾਂ ਡੱਬਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹਰ ਕਿਸਮ ਦਾ ਖਾਣਾ, ਪੌਦੇ ਅਤੇ ਛੋਟੇ ਜਾਨਵਾਰ ਰੱਖ ਦੇਣਗੀਆਂ। ਉਹ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਪੂਰਾ ਧਿਆਨ ਰੱਖਣਗੀਆਂ ਕਿ ਡੱਬਿਆਂ ਨੂੰ ਤਾਜ਼ਾ ਪਾਣੀ ਮਿਲ਼ਦਾ ਰਹੇ ਤਾਂ ਕਿ ਮੱਛੀਆਂ ਦੀ ਸਫਾਈ ਅਤੇ ਸਰੀਰਕ ਤੰਦਰੁਸਤੀ ਬਣੇ ਰਹੇ। ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਮੱਛੀ ਆਪਣਾ ਖੰਭੜਾ ਜ਼ਖਮੀ ਕਰ ਲਵੇ ਤਾਂ ਉਸਦੀ ਤੁਰੰਤ ਮੱਲ੍ਹਮ-ਪੱਟੀ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ ਤਾਂ ਕਿ ਉਹ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮਰ ਕੇ ਸ਼ਾਰਕਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰੇਸ਼ਾਨੀ ਦਾ ਕਾਰਨ ਨਾ ਬਣੇ। ਛੋਟੀਆਂ ਮੱਛੀਆਂ ਕਦੇ ਉਦਾਸ ਨਾ ਹੋਣ, ਇਸ ਲਈ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ ਤੇ ਵੱਡੇ ਜਲਸੇ ਅਤੇ ਭੋਜ ਹੋਣਗੇ ਕਿਉਂਕਿ ਖੁਸ਼ ਮੱਛੀਆਂ ਉਦਾਸ ਮੱਛੀਆਂ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਵਿੱਚ ਵੱਧ ਸਵਾਦ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।…

(ਪੂਰਾ ਪਡ਼ਨ ਲਈ ਕਲਿਕ ਕਰੋ)

“ਲਲਕਾਰ – ਤਬਦੀਲੀ ਪਸੰਦ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਮੈਗਜ਼ੀਨ”, ਅੰਕ 36, ਫਰਵਰੀ 2015 ਵਿਚ ਪਰ੍ਕਾਸ਼ਤ

ਇੱਕ ਚੰਗੀ ਸਖ਼ਸ਼ੀਅਤ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਵਿੱਚ ਮੁੱਢਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਮਹੱਤਵ •ਡਾ. ਅਵਤਾਰ ਸਿੰਘ

1

ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਸਕੂਲ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪਰਿਵਾਰ ਹੀ ਬੱਚੇ ਦਾ ਮੁੱਢਲਾ ਸਕੂਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਮਾਤਾ- ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਭੈਣ-ਭਰਾ ਹੀ ਉਹਦੇ ਮੁੱਢਲੇ ਅਧਿਆਪਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਚੀਜ਼ਾਂ ਬਾਰੇ ਮੁੱਢਲੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਉਹ ਇੱਥੋਂ ਹੀ ਹਾਸਲ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਕੇ ਬਾਕੀ ਬੱਚਿਆਂ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਨਾਲ ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਪੇਸ਼ ਆਵੇਗਾ, ਕਾਫੀ ਹੱਦ ਤੱਕ ਇਹ ਗੱਲ ਤੈਅ ਕਰੇਗੀ ਕਿ ਉਸਦੀ ਘਰੇਲੂ ਪਰਵਰਿਸ਼ ਕਿਵੇਂ ਹੋਈ ਹੈ। ਬੱਚਾ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਪਾਣੀ ਦੇ ਤੁਪਕੇ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਦੀ ਆਤਮਿਕ ਸਵੱਛਤਾ ਬੱਚੇ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਮੁੱਢਲੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਦੀ ਅਹਿਮੀਅਤ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਿਆਂ ਮਹਾਨ ਲੇਖਕ ਲੀਓ ਤਾਲਸਤਾਏ ਦਾ ਇਹ ਕਥਨ ਉੱਕਾ ਹੀ ਠੀਕ ਹੈ ਕਿ ”ਬੱਚਾ ਆਪਣੇ ਜਨਮ ਤੋਂ ਪੰਜਾਂ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਦੀ ਉਮਰ ਤੱਕ ਬੱਚਾ ਆਪਣੇ ਤਰਕ, ਭਾਵਨਾਵਾਂ, ਇੱਛਾ ਅਤੇ ਆਚਰਣ ਲਈ, ਉਸ ਨਾਲ਼ੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿੰਨਾ ਉਹ ਆਪਣੇ ਬਾਕੀ ਦੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।” ਸੋਵੀਅਤ ਸਿੱਖਿਆ ਸ਼ਾਸ਼ਤਰ ਅਨਤੋਨ ਸੇਮਿਉਨੋਵਿਚ ਮਕਾਰੈਨਕੋ ਵੀ ਇਸੇ ਗੱਲ ਨੂੰ ਦੁਹਰਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ”ਵਿਅਕਤੀ ਜੋ ਕੁਝ ਹੋਵੇਗਾ ਉਹ ਪੰਜਾਂ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਦੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ…

(ਪੂਰਾ ਪਡ਼ਨ ਲਈ ਕਲਿਕ ਕਰੋ)

“ਲਲਕਾਰ – ਤਬਦੀਲੀ ਪਸੰਦ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਮੈਗਜ਼ੀਨ”, ਅੰਕ 36, ਫਰਵਰੀ 2015 ਵਿਚ ਪਰ੍ਕਾਸ਼ਤ