ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਾਦੀ ਫੇਰ ਹੋਈ ਲਹੂ ਲੁਹਾਣ •ਸੰਪਾਦਕੀ

1ਤੁਸੀਂ ਪੁੱਛੋਗੇ: ਕਿਉਂ ਉਸਦੀ ਕਵਿਤਾ ਨਹੀਂ ਦੱਸਦੀ
ਸੁਪਨਿਆਂ ਤੇ ਪੱਤਿਆਂ ਬਾਰੇ
ਤੇ ਉਸਦੀ ਧਰਤੀ ਦੇ ਮਹਾਨ ਤੂਫਾਨਾਂ ਬਾਰੇ?
ਆਓ ਦੇਖੋ ਗਲੀਆਂ ‘ਚ ਵਗਦਾ ਲਹੂ
ਆਓ ਦੇਖੋ ਗਲੀਆਂ ‘ਚ ਵਗਦਾ ਲਹੂ
ਆਓ ਦੇਖੋ ਗਲੀਆਂ ‘ਚ ਵਗਦਾ ਲਹੂ

ਫੁੱਲਾਂ, ਰੁੱਖਾਂ, ਪਹਾੜਾਂ, ਝਰਨਿਆਂ, ਬਰਫੀਲੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਨਾਲ਼ ਕੱਜੀ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੀ ਧਰਤੀ ਬਾਰੇ ਚਿੱਲੀ ਦੇ ਕਵੀ ਪਾਬਲੋ ਨੇਰੂਦਾ ਦੀਆਂ ਇਹ ਪੰਕਤੀਆਂ ਬਿਲਕੁਲ ਢੁਕਵੀਆਂ ਹਨ। ਕਸ਼ਮੀਰ ‘ਚ ਕੁਦਰਤ ਦੇ ਸੁਹੱਪਣ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜੋ ਚੀਜਾਂ ਧਿਆਨ ਖਿੱਚਦੀਆਂ ਹਨ ਉਹ ਹਨ ਲੱਖਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ‘ਚ ਕਾਬਜ ਫੌਜ ਤੇ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਦਹਿਸ਼ਤਗਰਦਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਪਿਸ ਰਹੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ, ਬਿਨਾਂ ਗੱਲੋਂ ਕੁੱਟਮਾਰ ਜਾਂ ਗੋਲ਼ੀ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਦੇ ਡਰ ਹੇਠ ਜਿਉਂਦੇ ਲੋਕ, ਸਹਿਮੇ ਹੋਏ ਗਲ਼ੀਆਂ ‘ਚ ਲੰਘ ਰਹੇ ਬੱਚੇ, ਬਲਾਤਕਾਰ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਦੀਆਂ ਚੀਕਾਂ, ਬੇਚੈਨੀ ਤੇ ਬੇਵਸੀ ਨਾਲ ਝਾਕਦੀਆਂ ਨੌਜਵਾਨ ਅੱਖਾਂ, ਗਲੀਆਂ ‘ਚ ਬੰਦੂਕਾਂ ਨਾਲ਼ ਟੱਕਰ ਲੈ ਰਹੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿਚਲੇ ਪੱਥਰ, ਆਪਣਿਆਂ ਨੂੰ ਉਡੀਕਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ, ਝੂਠੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ‘ਚ ਮਾਰੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦੀਆਂ ਲਾਸ਼ਾਂ ਤੇ ਅਣਮਨੁੱਖੀ ਜਬਰ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਦਾਸਤਾਨਾਂ। ਕਸ਼ਮੀਰ ਦਾ ਇਹ ਹਾਲ ਪਿਛਲੇ ਸੱਤ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਹੈ। ਇਸ ਵੇਲ਼ੇ ਫੇਰ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੀ ਧਰਤੀ ਗਲ਼ੀਆਂ ‘ਚ ਵਗਦੇ ਲਹੂ ਦੀ ਗਵਾਹ ਬਣ ਹੋਈ ਹੈ।

(ਪੂਰਾ ਪਡ਼ਨ ਲਈ ਕਲਿਕ ਕਰੋ)

ਲਲਕਾਰ ਤਬਦੀਲੀ ਪਸੰਦ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਮੈਗਜ਼ੀਨ”, ਅੰਕ 57, 16 ਜੁਲਾਈ 2016 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ

ਡੂੰਘੇ ਹੋ ਰਹੇ ਆਰਥਿਕ ਸੰਕਟ ਦਰਮਿਆਨ ਵਧਦਾ ਸੰਸਾਰ ਵਿਆਪੀ ਵਪਾਰਕ ਜੰਗ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ •ਮਾਨਵ

8

7 ਜੂਨ ਨੂੰ ਸੰਸਾਰ ਬੈਂਕ ਨੇ ਸੰਸਾਰ ਆਰਥਿਕਤਾ ਦੇ ਕੀਤੇ ਆਪਣੇ ਨਵੇਂ ਮੁਲੰਕਣ ਵਿੱਚ ਇਸਦੀ ਵਾਧਾ ਦਰ ਨੂੰ ਫ਼ਿਰ ਘਟਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਸੰਸਾਰ ਬੈਂਕ ਨੇ ਜਨਵਰੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪਹਿਲਾਂ ਲਾਏ ਅਨੁਮਾਨ 2.9% ਤੋਂ ਘਟਾਕੇ ਸੰਸਾਰ ਆਰਥਿਕ ਵਾਧਾ ਦਰ ਦੇ 2.4% ਰਹਿਣ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਲਾਇਆ ਹੈ। ਸੰਸਾਰ ਬੈਂਕ ਦੇ ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰੀ ਏਹਾਨ ਕੋਜ਼ੇ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਸੰਸਾਰ ਆਰਥਿਕਤਾ ਨਾਜ਼ੁਕ ਹੈ। ਵਾਧਾ ਦਰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਹੈ।” ਸੰਸਾਰ ਬੈਂਕ ਦਾ ਇਹ ਤਾਜ਼ਾ ਅਨੁਮਾਨ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਮੁਦਰਾ ਕੋਸ਼ (ਆਈ.ਐਮ.ਐਫ) ਵੱਲੋਂ ਅਪ੍ਰੈਲ ਵਿੱਚ ਕੀਤੇ ਗਏ 3.2% ਦੇ ਅਨੁਮਾਨ ਤੋਂ ਵੀ ਘੱਟ ਹੈ। ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਹਲਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਤਾਂ ਇਸ ਗੱਲ ਬਾਰੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਜ਼ਾਹਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਕਿ ਸੰਸਾਰ ਅਰਥਚਾਰਾ ਇੱਕ ਨਵੇਂ ਅਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਡੇ ਆਰਥਿਕ ਸੰਕਟ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰੀ ਖੜ੍ਹਾ ਹੈ, ਪਰ ਸਰਮਾਏਦਾਰਾ ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਹੀ ਹਕੀਕਤ ਤੋਂ ਮੂੰਹ ਫ਼ੇਰ, ਅਤਿ-ਉਤਸ਼ਾਹੀ ਹੋ ਕੇ ਅਜਿਹੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ। ਜਦੋਂ ਵੀ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਜਾਂ ਦੋ ਮਹੀਨੇ ਲਈ ਅੰਕੜੇ ਹਾਂ-ਪੱਖੀ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੇ ਤਾਂ ਸਮੁੱਚ ਵਿੱਚ ਵੇਖਣ ਦੀ ਥਾਵੇਂ ਉਹਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਆਰਥਿਕ ਸੰਕਟ ਦੇ ਅੰਤ ਦੀਆਂ ਕਿਆਸ-ਅਰਾਈਆਂ ਲਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ। ਪਰ ਮੌਜੂਦਾ ਸਮੇਂ ਜੋ ਸੱਚਾਈ ਸਾਹਮਣੇ ਹੈ ਉਸ ਤੋਂ ਕਿਵੇਂ ਵੀ ਮੁਨਕਰ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ, ਕਿਉਂਜੋ ਇਹ ਇੱਕਲੇ ਅਮਰੀਕਾ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਮੁਲਕ ਦੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਪੂਰੇ ਸੰਸਾਰ ਆਰਥਿਕਤਾ ਦੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਅਰਥਚਾਰਿਆਂ ਵਿਚਲੀ ਹਾਲਤ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਅਧਾਰ ਬਣਾਕੇ ਹੁਣ ਅਜਿਹੇ ਨਿਰਾਸ਼ਾਵਾਦੀ ਰੁਝਾਨ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਚਾਹੇ ਅਮਰੀਕਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਲਾਤੀਨੀ ਅਮਰੀਕਾ, ਯੂਰਪੀ ਯੂਨੀਅਨ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਫਿਰ ਜਾਪਾਨ, ਚੀਨ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਫਿਰ ਹੋਰ ਉੱਭਰਦੇ ਅਰਥਚਾਰੇ, ਸਭ ਦੀ ਹਾਲਤ ਪਤਲੀ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ…

(ਪੂਰਾ ਪਡ਼ਨ ਲਈ ਕਲਿਕ ਕਰੋ)

ਲਲਕਾਰ ਤਬਦੀਲੀ ਪਸੰਦ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਮੈਗਜ਼ੀਨ”, ਅੰਕ 56, 16 ਜੂਨ 2016 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ

ਪੋਰਨੋਗ੍ਰਾਫੀ ਇੱਕ ਸਰਮਾਏਦਾਰਾ ਕੋਹੜ •ਅਜੇਪਾਲ (ਦੂਜੀ ਕਿਸ਼ਤ)

1

ਆਪਣੀ ਕਿਤਾਬ ਦੇ ਅਗਲੇ ਅਧਿਆਏ ‘ਗਰੂਮਿੰਗ ਫਾਰ ਗੋਂਜ਼ੋਂ’ ਵਿੱਚ ਗੇਲ ਮਰਦਾਂ ਉੱਪਰ ਕੇਂਦਰਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਇਸ ਮਿੱਥ ਦਾ ਵੀ ਖੰਡਨ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਮਰਦ ਜਮਾਂਦਰੂ ਕਾਮੀ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਵਹਿਸ਼ੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਮਰਦਾਂ ਨੂੰ ਅਜਿਹਾ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਖਿਡੌਣਿਆਂ ਦੀ ਦੁਕਾਨ ਵਿੱਚ ਮੁੰਡਿਆਂ ਲਈ ਚਾਕੂਆਂ, ਭਲਵਾਨਾਂ ਅਤੇ ਨਕਲੀ ਪਿਸਤੌਲਾਂ ਜਿਹੇ ਖਿਡੌਣੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕੁੜੀਆਂ ਇਸ ਤੋਂ ਉਲਟ ਗੁੱਡੇ-ਗੁੱਡੀਆਂ, ਸ਼ਹਿਜ਼ਾਦੀਆਂ, ਘਰੇਲੂ ਭਾਂਡੇ ਅਤੇ ਸਜਣ-ਸੰਵਰਨ ਜਿਹੇ ਖਿਡੌਣੇ ਮਿਲ਼ਦੇ ਹਨ। ਮੁੰਡੇ ਨੂੰ ਛੋਟੇ ਹੁੰਦੇ ਤੋਂ ਹੀ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹਦੇ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਬੁਰੀ ਗੱਲ ਹੈ ਇੱਕ ਕੁੜੀ ਹੋਣਾ। ਸਾਡੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਆਮ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ”ਕੀ ਕੁੜੀਆਂ ਵਾਂਗ ਰੋਣ ਲੱਗਿਆਂ?” ਅਸਲ ਮਰਦ ਦਾ ਮਤਲਬ ਉਸਨੂੰ ਸਮਝਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਮਜ਼ਬੂਤ, ਤਾਕਤਵਰ ਅਤੇ ਗੈਰ-ਜਜ਼ਬਾਤੀ। ਪਰ ਮਰਦ ਜਮਾਂਦਰੂ ਅਜਿਹੇ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ! ਤਿੰਨ ਚਾਰ ਸਾਲ ਦੇ ਛੋਟੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਖੇਡਦੇ ਵੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਕੁੜੀਆਂ-ਮੁੰਡਿਆਂ ਦਾ ਫਰਕ ਕੋਈ ਮਾਅਨੇ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ, ਬੱਚਿਆਂ ਦਾ ਵਿਰੋਧੀ ਲਿੰਗ ਨਾਲ਼ ਵਰਤਾਅ ਬਰਾਬਰੀ ਦੇ ਅਧਾਰ ‘ਤੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਜਿਵੇਂ ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਵੱਡੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਬਰਾਬਰੀ ਖਤਮ ਹੁੰਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਕੁੜੀਆਂ ਨੂੰ ‘ਕੁੜੀਆਂ ਵਾਂਗ ਤੁਰਨ’ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮੁੰਡਿਆਂ ਨੂੰ ਮਰਦਾਨਗੀ ਸਿਖਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ…

(ਪੂਰਾ ਪਡ਼ਨ ਲਈ ਕਲਿਕ ਕਰੋ)

ਲਲਕਾਰ ਤਬਦੀਲੀ ਪਸੰਦ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਮੈਗਜ਼ੀਨ”, ਅੰਕ 56, 16 ਜੂਨ 2016 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ

ਭਾਰਤੀ ਸਮਾਜ ‘ਚ ਮੌਜੂਦ ਜਾਤ ਪਾਤੀ ਦਾਬਾ-21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਮੱਥੇ ‘ਤੇ ਕਲੰਕ •ਛਿੰਦਰਪਾਲ

4

ਸਾਡਾ ਭਾਰਤੀ ਸਮਾਜ ਅੱਜ ਕਈ ਤਰਾਂ ਦੀਆਂ ਮੱਧਯੁਗੀ ਮਨੁੱਖਦੋਖੀ ਕਦਰਾਂ ਕੀਮਤਾਂ ਦਾ ਸੰਤਾਪ ਹੰਢਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸਾਡੇ ਸਮਾਜ ਦੇ ਪਿੰਡੇ ‘ਤੇ ਜਾਤੀ ਪਾਤੀ ਦਾਬਾ, ਔਰਤ ਵਿਰੋਧੀ ਮਾਨਸਿਕਤਾ, ਗੈਰ ਜਮਹੂਰੀਅਤ ਵਰਗੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਕੋਹੜ ਬਣਕੇ ਚਿੰਬੜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਅੱਜ ਭਾਵੇਂ ਅਸੀਂ 21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸਰਮਾਏਦਾਰਾ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਰਹੇ ਹਾਂ, ਪਰ ਅੱਜ ਨਾ ਸਿਰਫ ਸਾਡਾ ਸਮੁੱਚਾ ਸਮਾਜ ਗਰੀਬੀ, ਬੇਰੁਜਗਾਰੀ, ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ, ਮਹਿੰਗਾਈ ਵਰਗੀਆਂ ਸਰਮਾਏਦਾਰਾ ਅਲਾਮਤਾਂ ਤੋਂ ਪੀੜਿਤ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਨਾਲ਼ ਹੀ ਸਮਾਜ ਅੰਦਰ ਮੌਜੂਦ ਜਗੀਰੂ ਕਦਰਾਂ-ਕੀਮਤਾਂ ਵੀ ਅੱਜ ਭਾਰੂ ਹਨ, ਜੋ ਲਗਾਤਾਰ ਮਨੁੱਖਤਾ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਸ਼ਰਮਸ਼ਾਰ ਕਰਦੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਅਲਾਮਤਾਂ ਚੋਂ ਇੱਕ ਅੱਜ ਅਸੀਂ ਭਾਰਤੀ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਜਾਤ ਪਾਤੀ ਦਾਬੇ ‘ਤੇ ਗੱਲ ਕਰਾਂਗੇ। ਜਾਤ ਪਾਤੀ ਦਾਬਾ ਭਾਰਤੀ ਸਮਾਜ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਲੱਖਣ ਖਾਸੀਅਤ ਹੈ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਥਾਂ ਤੇ ਇਸ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ। ਜਾਤ ਪਾਤੀ ਦਾਬੇ ਦਾ ਬੋਝ ਸਹਿੰਦੇ ਦਲਿਤ, ਛੋਟੀਆਂ ਜਾਤਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਲੋਕਾਈ ਨਾਲ਼ ਅੱਜ ਵੀ ਜਾਨਵਰਾਂ ਵਰਗਾ ਸਲੂਕ ਹੁੰਦਾ ਵੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਦੇਸ਼ ਦੇ ਕੋਨੇ ਕੋਨੇ ‘ਚੋਂ ਨਿੱਤਦਿਨ ਜਾਤ-ਪਾਤ ਕਰਕੇ ਹੋਣ ਵਾਲ਼ੇ ਕਤਲਾਂ, ਹਮਲਿਆਂ, ਕੁੱਟਮਾਰ, ਜਬਰ-ਜਿਨਾਹ ਤੇ ਅੰਤਰਜਾਤੀ ਵਿਆਹਾਂ ਕਰਕੇ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਸਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਂਦੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। 21ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੀ ਜਾਤੀ-ਦਰਜਾਬੰਦੀ ਵਿੱਚ ਹੇਠਲੇ ਟੰਬੇ ‘ਤੇ ਖੜੀ ਇਹ ਅਬਾਦੀ ਹਾਸ਼ੀਏ ‘ਤੇ ਧੱਕੀ ਖੜੀ ਹੈ। ਨਿੱਤਦਿਨ ਅਪਮਾਨ ਤੇ ਜਿੱਲਤ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਜਿਉਂਦੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਇਸ ਤਬਕੇ ਦੀ ਹਾਲਤ ਗੁਰਬਤ ਭਰੀ ਹੈ…

(ਪੂਰਾ ਪਡ਼ਨ ਲਈ ਕਲਿਕ ਕਰੋ)

ਲਲਕਾਰ ਤਬਦੀਲੀ ਪਸੰਦ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਮੈਗਜ਼ੀਨ”, ਅੰਕ 56, 16 ਜੂਨ 2016 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ

ਔਰਤ ਦੀ ਗੁਲਾਮੀ ਦਾ ਆਰਥਿਕ ਅਧਾਰ •ਸੀਤਾ (ਦੂਜੀ ਕਿਸ਼ਤ)

2

ਆਓ ਹੁਣ ਅਸੀਂ ਉੱਥੇ ਹੀ ਮੁੜਦੇ ਹਾਂ ਜਿੱਥੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਯਾਨਿ, ਅੱਜ ਦੇ ਯੁੱਗ, ਸਰਮਾਏਦਾਰਾ ਯੁੱਗ, ਜਿਸ ‘ਚ ਅਸੀਂ ਜੀਅ ਰਹੇ ਹਾਂ। ਸਰਮਾਏਦਾਰਾ ਦੌਰ ਮਾਅਨੇ ਪੈਸੇ ਦੀ ਸਰਦਾਰੀ ਦਾ ਦੌਰ, ਜਿਣਸੀ ਪੈਦਾਵਾਰ ਦਾ ਦੌਰ, ਉਹ ਦੌਰ ਜਿਸ ‘ਚ ਹਰ ਸ਼ੈਅ ਦਾ ਮਾਪਦੰਡ ਪੈਸਾ ਹੈ, ਜਿਸ ‘ਚ ਹਰ ਸ਼ੈਅ ਵਿਕਾਊ ਹੈ, ਮੰਡੀ ਲਈ ਹੈ। ਇਸ ਦੌਰ ਤੋਂ ਅਸੀਂ ਔਰਤ ਦੀ ਕਿਰਤ ਦੇ ਬੇਵੁੱਕਤੇ ਹੋਣ ਨੂੰ ਵੱਧ ਸੌਖੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਝ ਸਕਦੇ ਹਾਂ ਤੇ ਇਸ ਬੇਵੁੱਕਤੇਪੁਣੇ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਲਈ ਸਾਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸ ਸਮਾਜ ਤੇ ਇਸ ਦੇ ਚਲਨ ਨੂੰ ਸਮਝਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਸਰਮਾਏਦਾਰੀ ਨਿਜ਼ਾਮ, ਦੋ ਮੁੱਖ ਜਮਾਤਾਂ—ਸਰਮਾਏਦਾਰ ਤੇ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ‘ਚ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਜਿਣਸੀ ਪੈਦਾਵਾਰ ਵਾਲ਼ਾ ਨਿਜ਼ਾਮ ਹੈ। ਸਰਮਾਏਦਾਰੀ ਉਹ ਜਮਾਤ ਹੈ ਜਿਸ ਦੀ ਪੈਦਾਵਾਰ ਦੇ ਸਾਧਨਾਂ, ਯਾਨਿ, ਕਲ-ਕਾਰਖਾਨੇ, ਜ਼ਮੀਨ-ਜਾਇਦਾਦ ਉੱਪਰ ਮਾਲਕੀ ਹੈ ਤੇ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਨੂੰ ਉਜਰਤਾਂ ਦੇ ਕੇ ਮੁਨਾਫੇ ਲਈ ਪੈਦਾਵਾਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਮਜ਼ਦੂਰ ਉਹ ਲੋਕ ਹਨ ਜੋ ਅਪਣੀ ਕਿਰਤ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਵੇਚ ਕੇ ਗੁਜ਼ਾਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਯਾਨਿ ਉਹ ਲੋਕ ਜਿਹਨਾਂ ਦੀ ਪੈਦਾਵਾਰੀ ਸਾਧਨਾਂ ਤੱਕ ਕੋਈ ਪਹੁੰਚ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਜਾਂ ਜਿਹਨਾਂ ਕੋਲ਼ ਜਿਉਣ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਥੁੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਅਪਣੀ ਕਿਰਤ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਵਟਾਂਦਰੇ ‘ਚ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਜੋ ਉਜਰਤ ਮਿਲ਼ਦੀ ਹੈ ਉਹ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਲੋੜੀਂਦੀਆਂ ਖਪਤਕਾਰੀ ਚੀਜ਼ਾ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ ਜੋ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਆਪਣੇ ਤੇ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹਨ। ਜਿਣਸ ਸਿੱਧੀ ਖਪਤ ਲਈ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਉਪਜ ਦੇ ਉਲਟ ਉਹ ਉਪਜ ਹੈ ਜੋ ਸਿਰਫ ਮੰਡੀ ਲਈ ਤਬਾਦਲੇ ਲਈ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਹਰ ਜਿਣਸ ‘ਚ ਤਬਾਦਲਾ ਕਦਰ ਤੇ ਵਰਤੋਂ ਕਦਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ…

(ਪੂਰਾ ਪਡ਼ਨ ਲਈ ਕਲਿਕ ਕਰੋ)

ਲਲਕਾਰ ਤਬਦੀਲੀ ਪਸੰਦ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਮੈਗਜ਼ੀਨ”, ਅੰਕ 56, 16 ਜੂਨ 2016 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ

ਮੁਹੰਮਦ ਅਲੀ- ਇੱਕ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ •ਕੁਲਵਿੰਦਰ

5

ਆਪਣੇ ਜਿਉਂਦੇ ਜੀਅ ਦੰਤ-ਕਥਾ ਬਣ ਚੁੱਕਿਆ ਮੁਹੰਮਦ ਅਲੀ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ। ਲੰਘੇ ਹਫ਼ਤੇ 74 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਅੰਤਮ ਦੋ ਦਹਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਜਨਤਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੀ ਨਜ਼ਰ ਆਇਆ।  ਪਰ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਹਿੱਲ-ਜੁੱਲ ਇਹ ਸਾਬਤ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਏਨਾ ਲੰਮਾਂ ਸਮਾਂ ਗੁਜ਼ਰਨ ਦੇ ਬਾਅਦ ਵੀ ਜੇ ਕਿਸੇ ਸ਼ਖ਼ਸ ਦਾ ਬਿੰਬ ਜਨਤਕ ਚੇਤਨਾ ਵਿੱਚ ਬਣਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜ਼ਰੂਰ ਉਸ ਦੀ ਤੰਦ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ਼ ਜੁੜੀ ਹੋਵੇਗੀ…   ”ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਘਰ ਤੋਂ 10,000 ਮੀਲ ਦੂਰ ਸਿਰਫ਼ ਗੋਰੇ ਗ਼ੁਲਾਮ ਮਾਲਕਾਂ ਦੇ ਦਾਬੇ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣ ਲਈ ਗਰੀਬ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਕਤਲ ਕਰਨ ਅਤੇ ਅੱਗ ਲਗਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਨ ਲਈ ਨਹੀਂ ਜਾਵਾਂਗਾ।”…  

(ਪੂਰਾ ਪਡ਼ਨ ਲਈ ਕਲਿਕ ਕਰੋ)

ਲਲਕਾਰ ਤਬਦੀਲੀ ਪਸੰਦ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਮੈਗਜ਼ੀਨ”, ਅੰਕ 56, 16 ਜੂਨ 2016 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ