ਉਹ ਨਹੀਂ ਆਉਣਗੇ •ਸੁਖਵੰਤ ਕੌਰ ਮਾਨ ਦਾ ਲਘੂ ਨਾਵਲ

(ਪੀ.ਡੀ.ਐਫ਼ ਇਥੋਂ ਡਾਊਨਲੋਡ ਕਰੋ)

“ਬੀਜੀ ਕਿੱਥੇ ਨੇ?” ਰਸਮੀ ਸੁੱਖ-ਸਾਂਦ ਪੁੱਛਣ ਪਿੱਛੋਂ ਬੀਜੀ ਨੂੰ ਕਿਧਰੇ ਨਾਂ ਵੇਖ ਕੇ ਮੈਂ ਪੁੱਛਿਆ।

“ਨੀਟੂ ਨੂੰ ਨਾਲ਼ ਲੈ ਕੇ ਨਾਲ਼ ਦੀ ਹਵੇਲੀ ਗਏ ਨੇ।” ਚੁੱਲ੍ਹੇ ‘ਚ ਫੂਕ ਮਾਰਦਿਆਂ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਦੀਪ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੇ ਦੱਸਿਆ।

ਹਵੇਲੀ ਵੱਲ ਜਾਂਦਿਆਂ ਅੱਗੋ ਆਉਂਦੇ ਬੀਜੀ ਦਿੱਸੇ, ਬੇ-ਪਛਾਣ ਧੁੰਦਲਾ ਜਿਹਾ ਚਿਹਰਾ ਢਿੱਲੀ ਤੋਰ…ਦਿਲ ਨੂੰ ਧੱਕਾ ਜਿਹਾ ਲੱਗਾ। ਮੱਥਾ ਟੇਕਨ ਤੇ ਨੂੰਹ ਨੂੰ ਅਸੀਸਾਂ ਦੇਂਦਿਆਂ ਫਿਰ ਡਿੰਪਲ ਨੂੰ ਛਾਤੀ ਨਾਲ਼ ਲਾ ਕੇ ਪਿਆਰ ਕਰਦਿਆਂ ਹਫ਼ਦੇ ਜਿਹੇ ਉਹ ਮੰਜੀ ‘ਤੇ ਬੈਠ ਗਏ।

“ਬਿਮਾਰ ਤਾਂ ਨਹੀਂ…?”

“ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਦੇ ਦੇ ਪਏ ਉਡੀਕਦੇ ਸਾਂ…।” ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਦਾ ਜੁਆਬ ਦੇਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਮੋਹ ਭਿੱਜੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ ਨਾਲ਼ ਮੇਰੇ ਵੱਲ ਵੇਖਦਿਆਂ ਬੀਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ।

“ਹੁਣ ਤੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਨਾਂ?” ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਮੁਸਕਰਾਦਿਆਂ ਮੈਂ ਕਿਹਾ।

“ਜੁੱਗ ਜੁੱਗ ਜੀਵੋ, ਜੁਆਨੀਆਂ ਮਾਨੋ…।”

ਅਚਾਨਕ ਮੇਰਾ ਧਿਆਨ ਸਾਹਮਣੀ ਕੰਧ ਵੱਲ ਜਾ ਪਿਆ, ਕਿੰਨੇ ਹੀ ਲੇਅ ਉੱਖੜੇ ਪਏ ਸਨ।

“ਨਿੱਕਾ ਕਿੱਥੇ ਜੇ?” ਬੀਜੀ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ।

ਅਸੀਂ ਪਤੀ ਪਤਨੀ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਵੱਲ ਵੇਖ ਕੇ ਮੁਸਕੁਰਾਏ, ਪਰਾਂ ਪੀੜ੍ਹੀ ‘ਤੇ ਆਸ਼ੂ ਨੂੰ ਲਈ ਬੈਠੀ ਆਇਆ ਨੂੰ ਉਰ੍ਹਾਂ ਆਉਣ ਲਈ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕੀਤਾ।

“ਸਗਵਾਂ ਤੇਰੇ ਤੇ ਵੇ।” ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਗੋਦ ‘ਚ ਲਈ ਉਹਦੇ ਨਿੱਕੇ-ਨਿੱਕੇ ਕੱਕੇ ਵਾਲਾਂ ‘ਤੇ ਹੱਥ ਫ਼ੇਰਦਿਆਂ ਉਹਨਾਂ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਭਰੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾ ਨਾਲ਼ ਮੇਰੇ ਵੱਲ ਵੇਖਿਆ।

“ਇਹ ਓਥੋਂ ਲਿਆਂਦੀ ਜੇ ਨਾਲ਼?” ਬੇ-ਪਸੰਦੀ ਜਿਹੀ ਨਾਲ਼ ਆਇਆ ਦਾ ਜਾਇਜ਼ਾ ਲੈਂਦਿਆਂ ਉਹਨਾਂ ਕਿਹਾ।

ਸਾਹਮਣੇ ਬਰਾਂਡੇ ‘ਚੋਂ ਆਕੜਾਂ ਭੰਨਦਾ ਹੋਇਆ ਇੱਕ ਮਾੜਚੂ ਜਿਹਾ ਘਸਮੈਲੇ ਰੰਗ ਦਾ ਕੁੱਤਾ ਉੱਠਿਆ ਤੇ ਏਧਰ ਓਧਰ ਸੁੰਘਦਾ ਹੋਇਆ ਵਿਹੜੇ ‘ਚ ਅਗਲੀਆਂ ਲੱਤਾ ‘ਤੇ ਬੂਥੀ ਰੱਖ ਕੇ ਬੈਠ ਗਿਆ।

ਦੀਪ ਦਾ ਕਾਕਾ ਚੌਂਕੇ ‘ਚ ਮਾਂ ਕੋਲ ਖ਼ਲੋਤਾ ਠਿਣ ਠਿਣ ਕਰਨ ਲੱਗਾ।

“ਸਵਰਨ ਕੌਰੋ ਚਾਹ ਧਰੀ ਆ?” ਚੁੱਲ੍ਹੇ ‘ਚ ਫੂਕਾਂ ਮਾਰ ਰਹੀ ਦੀਪ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਬੀਜੀ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ। ਧੂੰਏਂ ਦੀ ਕੁੜੱਤਣ ਨਾਲ਼ ਭਰੀਆਂ ਅੱਖੀਆਂ, ਊਹਨੇ ਬੀਜੀ ਵੱਲ ਕੁਣੱਖੀ ਜਿਹੀ ਝਾਕਿਆ ਤੇ ਫ਼ਿਰ ਫ਼ੂਕਾਂ ਮਾਰਨ ਲੱਗ ਪਈ।

“ਆਖਿਆ ਸੀ ਬਾਲਨ ਸਾਂਭ ਲਵੋ… ਗਿੱਲੇ ਬਾਲਨ ਬਾਲਦੇ ਨੇ ਪਏ…।” ਬੀਜੀ ਨੇ ਦੀਪ ਦੀ ਵਹੁਟੀ ਨੂੰ ਸੁਣਾਂਦਿਆਂ ਕਿਹਾ।

“ਵਿਹਲ ਈ ਕਿਹੜਾ ਮਿਲਦਾ ਏ।” ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ਼ ਆਪਣੇ ਮੋਢਿਆਂ ਨਾਲੋਂ ਮੁੰਡੇ ਨੂੰ ਤਰੋੜਦਿਆਂ ਉਹਨੇ ਕਿਹਾ।

“ਉਰ੍ਹਾਂ ਆ ਖਾਂ ਮੇਰਾ ਪੁੱਤਰ…।” ਬੀਜੀ ਨੇ ਮੁੰਡੇ ਨੂੰ ਪੁੱਚਕਾਰਿਆ।

ਕੁਝ ਖਿਝੀ ਜਿਹੀ ਦੀਪ ਦੀ ਪਤਨੀ ਚਾਹ ਪੁਣਨ ਲੱਗੀ।

ਮੁੰਡਾ ਰੋਈ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਧੂੰਆਂ ਕਾਫ਼ੀ ਫ਼ੈਲ ਚੁੱਕਾ ਸੀ।

ਦੀਪ ਦੇ ਵੱਡੇ ਮੁੰਡੇ ਸੋਟੀ ਫੜੀ ਤੇ ਵਿਹੜੇ ‘ਚ ਬੈਠੇ ਕੁੱਤੇ ਦੇ ਕੱਢ ਮਾਰੀ। ਕੁੱਤਾ ਟਿਓਂਕਦਾ ਟਿਓਂਕਦਾ ਵਿਹੜਿਓਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਗਿਆ।

“ਬੱਚਾ ਕੁੱਤਿਆਂ ਨੂੰ ਇੰਝ ਨਹੀਂ ਮਾਰੀ ਦਾ…।” ਬੀਜੀ ਨੇ ਮੁੰਡੇ ਨੂੰ ਸਮਝਾਇਆ। ਮੁੰਡੇ ਨੇ ਮੂੰਹ ਜਿਹਾ ਵੱਟਿਆ ਤੇ ਸੋਟੀ ਵਿਹੜੇ ‘ਚ ਵਗਾਹ ਮਾਰੀ।

ਮਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਰੀਂ ਰੀਂ ਕਰਦੇ ਮੁੰਡੇ ਨੂੰ ਬੀਜੀ ਨੇ ਚੁੱਕਿਆ ਤੇ ਗੋਦ ‘ਚ ਲੈ ਕੇ ਬੈਠ ਗਏ।

“ਆਂਡੇ ਜ਼ਰਾ ਘੱਟ ਉਬਾਲੇ ਨੇ ਅੱਧੋ-ਰਿੱਤੇ ਜਿਹੇ…।” ਬਿਸਕੁਟਾਂ ਦੀ ਪਲੇਟ ਮੇਜ਼ ‘ਤੇ ਟਿਕਾਦਿਆਂ ਸਵਰਨ ਨੇ ਕਿਹਾ। ਬੀਜੀ ਨੇ ਮੱਖਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਤਾਂ ਸਵਰਨ ਬੋਲੀ:-“ਲਾਏ ਮੱਖਣ ਇਹਨਾਂ ਤੋਂ ਚੰਗਾ ਏ!” ਪਰ ਪਤਨੀ ਨੇ ਅੰਦਰ ਜਾਂਦੀ ਸਵਰਨ ਨੂੰ ਰੋਕ ਦਿੱਤਾ। ਕਿਉਂਕਿ ਰਾਤ ਦੀ ਰੋਟੀ ਵੀ ਤਾਂ ਖਾਣੀ ਸੀ।

“ਲਓ ਤੁਸੀਂ ਕਿਹੜਾ ਨਿੱਤ-ਨਿੱਤ ਪਏ ਅਉਂਦੇ ਓ…।” ਰੋਕਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੀ ਉਹਨੇ ਮੱਖਣ ਦਾ ਪਿਆਲਾ ਮੇਜ਼ ‘ਤੇ ਲਿਆ ਰੱਖਿਆ।

“ਤੁਸਾਂ ਤੇ ਖਾਧਾ ਈ ਕੁਝ ਨਹੀਂ…।” ਮੱਖਣ ਦਾ ਇੱਕ ਹੋਰ ਚਿਮਚਾ ਭਰਕੇ ਬੀਜੀ ਨੇ। ਮੇਰੀ ਪਲੇਟ ‘ਚ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ।

“ਹਈ, ਸ਼ਾਵਾ ਸ਼ੇ! ਭਾਅ ਹੁਰੀ ਆਏ ਨੇ…।” ਬੂਹਿਓਂ ਵੜਦਿਆਂ ਹੀ ਦੀਪ ਨੂੰ ਚਾਅ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ। ਭਰਜਾਈ ਨੂੰ ਮੱਥਾ ਟੇਕ ਕੋਲ ਖਲੋਤੀ ਡਿੰਪਲ ਦੇ ਸਿਰ ਤੇ ਪਿਆਰ ਦੇਂਦਿਆਂ ਉਹ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਹੀ ਬੈਠ ਗਿਆ।”

“ਲਿਆਓ ਮੈਂ ਛਿੱਲ ਦਿਆਂ।” ਮੇਰੇ ਹੱਥੋਂ ਅੱਧਾ ਛਿੱਲਿਆ ਆਂਡਾ ਫੜਦਿਆਂ ਦੀਪ ਨੇ ਕਿਹਾ। ਬੀਜੀ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ‘ਤੇ ਮਮਤਾ ਦਾ ਰੰਗ ਘੁਲਨ ਲੱਗਾ, ਦੀਪ ਦੇ ਕਾਕੇ ਨੂੰ ਬਿਸਕੁਟ ‘ਤੇ ਮੱਖ਼ਣ ਲਾਕੇ ਖੁਆਂਦੇ ਹੋਏ ਉਹ ਉਹਨੂੰ ਲਾਡੀਆਂ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ।

“ਸਵਰਨ ਤੂੰ ਵੀ ਏਥੇ ਆ ਜਾ ਕਿ ਤੈਂਨੂੰ ਚੌਂਕਾ ਈ ਸੁੱਖਿਆ ਹੋਇਆ ਏ”

“ਤੜਕਾ ਪਈ ਲਾਣੀ ਆਂ।” ਤਾਂਬੀਏ ‘ਚ ਕੜਛੀ ਮਾਰਦੀ ਸਵਰਨ ਬੋਲੀ।

ਦੀਪ ਚਹੂੰ ਸਾਲਾ ਦੀਆਂ ਪਿੰਡ ‘ਚ ਹੋਈਆਂ ਬੀਤੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸੁਭਾਅ ਅਨੁਸਾਰ ਮਿਰਚ-ਮਸਾਲਾ ਲਾ ਕੇ ਸੁਨਾਣ ਲੱਗਾ। ਬੀਜੀ ਨੇ ਅਡੋਲ ਆਪਣੀ ਝੋਲੀ ‘ਚ ਸੁੱਤੇ ਪਏ ਮੁੰਡੇ ਦਾ ਮੂੰਹ ਪੂੰਝਿਆ ਤੇ ਵਰਾਂਡੇ ‘ਚ ਡੱਠੀ ਮੰਜੀ ‘ਤੇ ਪਾਕੇ ਉਹਨੂੰ ਥਾਪੜਨ ਲੱਗੇ। ਚਾਹ ਪੀਦਿਆਂ ਸਾਰ ਮੈਂ ਤੇ ਪਤਨੀ ਤਾਈ ਜੀ ਵੱਲ ਮਿਲਨ ਚਲੇ ਗਏ। ਆਏ ਤਾਂ ਬੀਜੀ ਅੱਗੇ ਢੇਰ ਭਾਂਡਿਆਂ ਦਾ ਲੱਗਾ ਪਿਆ ਸੀ।

“ਔਂਤਕੀ ਮਹਿਰੀ ਨੂੰ ਕਿੰਨੀ ਵਾਰ ਸੁਨੇਹਾਂ ਭਿਜਵਾਇਆ ਏ, ਬੱਸ ਦਿਨ ਦੇ ਦਿਨ ਆ ਵੜੇਗੀ ਲਾਗ ਲੈਣ ਲਈ।” ਦੀਪ ਦੀ ਵਹੁਟੀ ਨੇ ਚੌਂਕੇ ‘ਚ ਬੈਠੀ ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਸੁਣਾਇਆ।

“ਲਿਆ ਸਵਰਨ ਮੈਂ ਵੀ ਕੁਝ ਕਰਾਂ।” ਪਤਨੀ ਉਹਦੇ ਕੋਲ ਚੌਕੇ ‘ਚ ਜਾ ਬੈਠੀ।

“ਸੱਚੀ ਗੱਲ ਤਾਂ ਇਹ ਜੇ ਭੈਣ ਜੀ, ਇਹ ਮਹਿਰੀ ਨੂੰ ਨੇੜੇ ਵੀ ਕਿਹੜਾ ਲੱਗਣ ਦੇਂਦੇ ਜੇ… ਜੇ ਉਹ ਤੱਤੀ ਆਉਂਦੀ ਏ ਤਾਂ ਕੁੱਤੇ ਦੀ ਬਾਬਾ ਕਰਦੇ ਨੇ ਉਹਦੇ ਨਾਲ਼… ਕਿਹੜਾ ਕੰਮੀ ਅੱਜ ਅਖ਼ਵਾਂਦਾ ਜੇ…?” ਦਿਰਾਣੀ ਜਿਠਾਣੀ ਨਾਲ਼ ਝੁਰ ਰਹੀ ਸੀ।

“ਬੀਜੀ ਉੱਠੋ ਤੁਸੀਂ, ਪ੍ਰੀਤ ਮਾਂਜ ਲੈਂਦੀ ਏ।” ਮੈਨੂੰ ਬੀਜੀ ਦਾ ਭਾਂਡੇ ਮਾਂਜਣਾ ਚੰਗਾ ਨਹੀਂ ਲੱਗਾ।

“ਨਾਂ ਭਾਈ ਨਾ, ਇਹ ਕੋਈ ਭਾਂਡੇ ਮਾਂਜਦੀ ਆਈ ਏ……।” “ਨੀ, ਆਹ ਕਾਕਾ ਫ਼ੜਾ ਖਾਂ ਪ੍ਰੀਤ ਨੂੰ ਜਰਾ, ਭਾਂਡੇ ਧੋ ਦੇ ਮੇਰੇ ਕੋਲ…।”

ਆਇਆ, ਸੁਣਿਆ ਅਣਸੁਣਿਆ ਕਰਕੇ ਕਾਕੇ ਨੂੰ ਲਈ ਵਿਹੜੇ ‘ਚ ਡੱਠੀ ਮੰਜੀ ‘ਤੇ ਜਾ ਬੈਠੀ।

“ਹਾਇਆ! ਕਿੰਨੀ ਆਕੜ ਸੂ…।” ਬੀਜੀ ਨੇ ਆਇਆ ‘ਤੇ ਨੱਕ ਚਾੜ੍ਹਿਆ।

ਬੀਜੀ ਦੇ ਨਾਂਹ ਨਾਂਹ ਕਰਦਿਆਂ ਤੇ ਸਵਰਨ ਦੇ ਵਰਜਦਿਆਂ ਵਰਜਦਿਆਂ, ਪ੍ਰੀਤ ਭਾਂਡੇ ਧੋ ਧੋ ਟੋਕਰੇ ‘ਚ ਧਰਨ ਲੱਗੀ। ਬੀਜੀ ਖ਼ੁਸ਼ ਹੋ ਗਏ ਤੇ ਪੋਤਰੇ ਨੂੰ ਗੋਦੀ ‘ਚ ਲੈ ਕੇ ਬੈਠ ਗਏ।

***

ਰਾਤ ਦੀ ਰੋਟੀ ਖਾ ਕੇ ਅਸੀਂ ਕੋਠੇ ‘ਤੇ ਸੌਣ ਚਲੇ ਗਏ

“ਨਾਂ ਮੈਂ ਨਿਆਣੀ ਆਂ, ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਕੁਝ ਪਤਾ…। ” ਥੱਲਿਓਂ ਸਵਰਨ ਦੀ ਚਿਲਕਵੀਂ ਅਵਾਜ਼ ਆਈ।

“ਹਾਇਆ ਨੀਂ ਮੈਂ ਤਈਨੂੰ ਆਖ ਕੀ ਦਿੱਤਾ ਏ? ਮੇਰੇ ਗਲ ਪਈ ਪਈਨੀ ਏਂ…।” ਬੋਲ ਕਰਾਰਾ ਪਰ ਕੰਬਦਾ ਜਿਹਾ ਸੀ।

ਸਵਰਨ ਉੱਪਰ ਆਈ ਤੇ ਛੇਤੀ ਛੇਤੀ ਸਾਨੂੰ ਦੁੱਧ ਦੇ ਗਿਲਾਸ ਫੜਾ ਕੇ ਚਲੀ ਗਈ।

“ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੋਈ ਆਂਹਦਾ ਏ ਕੁਝ ਕਰੋ, ਤੁਹਾਡੇ ‘ਤੇ ਕਰਮਾਂ ‘ਚ ਈ ਸੁੱਖ ਨਹੀਂ…।” ਦੀਪ ਕੁਝ ਖਰ੍ਹਵੀਂ ਅਵਾਜ਼ ‘ਚ ਕਹਿ ਰਿਹਾ ਸੀ।

“ਮੈਂ ਇਹਨੂੰ ਕੀ ਆਖਿਆ ਏ?” ਮੇਰੇ ਗਲ ਪੈ ਗਈ ਏ।” ਬੀਜੀ ਦੇ ਬੋਲ ‘ਚ ਲਚਾਰੀ ਸੀ।

“ਤੁਹਾਡੇ ਆਪਣੇ ‘ਚ ਕਸੂਰ ਏ, ਤੁਸੀਂ ਬਹਿਕੇ ਖਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ” ਦੀਪ ਤਲ਼ਖੀ ‘ਚ ਬੋਲੀ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ।

“ਹੁਣ ਮੇਰੀ ਖ਼ਲਾਸੀ ਵੀ ਕਰਨੀ ਜੇ ਕਿ ਨਹੀਂ?” ਬੀਜੀ ਨੇ ਖਿਝਦਿਆਂ ਕਿਹਾ।

“ਤੁਸੀਂ ਤੇ ਆਪ ਅਣਸੁਣਿਆ ਨੂੰ ਸੁਣਾਂਦੇ ਓ…।” ਦੀਪ ਨੇ ਤੈਸ਼ ‘ਚ ਆਉਂਦਿਆਂ ਕਿਹਾ।

“ਮੈਂ ਤੇ ਆਹਨੀ ਆਂ ਰੱਬਾ ਮੈਨੂੰ ਚੁੱਕ ਲਏ…।” ਅੱਗੋਂ ਕੁਝ ਸਪੱਸ਼ਟ ਸੁਣਾਈ ਨਹੀਂ ਸੀ ਦੇ ਰਿਹਾ।

“ਚੁੱਪ ਕਰਨੀ ਏਂ ਕਿ ਨਹੀਂ, ਆਏ ਗਏ ਨੂੰ ਸੁਨਾਣੀ ਏਂ ਪਈ….।” ਦੀਪ ਪਤਨੀ ‘ਤੇ ਗੜ੍ਹਕਿਆ।

ਕਾਹਲੀ ਕਾਹਲੀ ਪੌੜੀਆਂ ਚੜ੍ਹਦਾ ਦੀਪ ਮੇਰੀ ਮੰਜੀ ਦੀ ਬਾਹੀ ‘ਤੇ ਆ ਬੈਠਾ।

“ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਜੁ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਹਣੇ ਆਂ, ਕੁਝ ਨਾ ਕਰੋ, ਆਪਣਾ ਨਾਵ੍ਹੋ ਧੋਵੋ ਬਹਿਕੇ ਮਾਲਾ ਫ਼ੇਰੋ…।” ਕੁਝ ਦੇਰ ਬੈਠਣ ਬਾਅਦ ਭਾਰੇ ਜਿਹੇ ਗਲੇ ਨਾਲ਼ ਦੀਪ ਨੇ ਕਿਹਾ।

“ਇਹਨੂੰ ਮੈਂ ਕਹਿਣਾ ਪਈ ਬੀਜੀ ਭਾਵੇਂ ਤੇਰੇ ਸਿਰ ‘ਚ ਸੌ ਛਿੱਤਰ ਵੀ ਮਾਰ ਲੈਣ, ਤੂੰ ਨਹੀਂ ਕੂਣਾ…।” ਹੁਣੇ ਜਿਠਾਣੀ ਦੀ ਮੰਜੀ ‘ਤੇ ਆਕੇ ਬੈਠੀ ਸਵਰਨ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦਿਆਂ ਉਹਨਾ ਨੇ ਕਿਹਾ।

“…. ਜੇ ਮੇਰਾ ਕੋਈ ਕਸੂਰ ਏ, ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਆਖਣ…।” ਸਵਰਨ ਨੇ ਗੱਚ ਭਰਦੀ ਨੇ ਕਿਹਾ।

“ਬੱਸ ਜਦੋਂ ਵੇਖੋ ਕਲੇਸ਼…।” ਦੀਪ ਕਾਫ਼ੀ ਖਿੱਝ ਗਿਆ ਸੀ।

“ਮੈਨੂੰ ਪਤਾ ਏ ਇਹ ਦਿਲ ਦੀ ਮਾੜੀ ਨਹੀਂ, ਬੀਜੀ ਦਾ ਤੌ ਭਾਅ ਭਰਦੀ ਏ…. ਫੇਰ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਬੀਜੀ ਨੂੰ ਹੋਈ ਕੀ ਜਾਂਦਾ ਏ ਦਿਨੋਂ ਦਿਨ…।”

“ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦਾ ਕੀ ਹਾਲ ਏ?” ਮੈਂ ਗੱਲ ਨੂੰ ਹੋਰ ਪਾਸੇ ਪਾਣ ਲਈ ਕਿਹਾ।

ਦੀਪ ਚੁੱਪ ਸੀ ਪਰ ਕੁਝ ਸੋਚੀ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ।

ਮੁੰਡਾ ਰੋਈ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ।

ਕੁਝ ਦੇਰ ਬਾਅਦ ਦੋਵੇਂ ਉੱਠੇ ਤੇ ਥੱਲੇ ਚਲੇ ਗਏ। ਮੁੰਡਾ ਜ਼ੋਰ ਜ਼ੋਰ ਦੀ ਰੋ ਰਿਹਾ ਸੀ ਤੇ ਬੀਜੀ ਉਹਨੂੰ ਚੁੱਕੀ ਵਿਹੜੇ ਦੇ ਚੱਕਰ ਲਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਮੰਜੀਆਂ ਡਾਹੁੰਦਿਆਂ, ਬਿਸਤਰੇ ਲਿਆਉਦਿਆਂ ਤੱਕ ਬੀਜੀ ਕਾਫ਼ੀ ਖਿਝ ਗਏ ਸਨ। ਮੁੰਡਾ ਹਾਲੀ ਵੀ ਰੋਈ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ।

“ਹਾਇਆ ਇਹ ਤੇ ਪਲਮਦਾ ਜਾਂਦੈ, ਮਈਥੋ ਨਹੀਂ ਜੇ ਸਾਂਭਿਆਂ ਜਾਂਦਾ…।” ਬੀਜੀ ਨੇ ਰੋਣ ਹਾਕਿਆ ਹੁੰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ।

“ਮਾਂ…. ਮਾਰਾਂ ਇਹਨੂੰ ਪਟਕਾ ਕੇ ਭੋਏਂ ‘ਤੇ…।” ਮੁੰਡੇ ਨੂੰ ਬੀਜੀ ਤੋਂ ਧੂਹੰਦਿਆਂ ਹੋਇਆ ਦੀਪ ਨੇ ਧਮੁੱਕ ਕੱਢ ਮਾਰਿਆ।

“ਹਾਇਆ ਇੰਜ ਵੀ ਕਰੀਦਾ ਏ….।” ਬੀਜੀ ਦਾ ਤ੍ਰਾਹ ਜਿਹਾ ਨਿਕਲ ਗਿਆ।

ਬੱਚਾ ਮਾਂ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਿਆ ਪਰ ਹਾਲੀ ਵੀ ਹੁੱਬ੍ਹਕੀਆਂ ਭਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਦੂਰ ਪਿੰਡ ਤੋਂ ਬਾਹਰਲੇ ਟਿੱਬੇ ‘ਤੇ ਕੁੱਤਿਆਂ ਦੇ ਰੋਣ ਦੀ ਅਵਾਜ਼ ਆ ਰਹੀ ਸੀ।

***

“ਲਲਕਾਰ – ਤਬਦੀਲੀ ਪਸੰਦ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਮੈਗਜ਼ੀਨ”, ਅੰਕ 1 ਜਨਵਰੀ ਤੇ 16 ਜਨਵਰੀ 2017 (ਸੰਯੁਕਤ ਅੰਕ)  ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ